Eğitim Süreçlerinde Ölçme- Değerlendirme Uygulamaları Nasıl Olmalıdır?

İnsanlığın yaşamış olduğu birçok gelişmeyle birlikte, eğitim sisteminden beklentiler farklılaşmıştır. Kamu ve özel eğitim kurumları 21 yy.’da avantaj elde etmek için politikalarında değişikliğe gitmişlerdir. Kuşkusuz birçok eğitim kurumunun değişikliğe gittikleri ilk nokta ölçme ve değerlendirme uygulamalarıdır.

Eğitim sisteminin temel ögeleri arasında yer alan ölçme ve değerlendirme süreçleri, eğitimin tanımında yer alan(beklenen) yetenekleri öğrencilere kazandırmaktır.  Belirli bir eğitim sürecinin başarılı olup olmadığı (öğrenci ve öğretmen açısından) ölçme ve değerlendirme süreçlerinin sonunda anlaşılmaktadır. Eğitim, kişinin davranışlarında kendi yaşantıları yoluyla değişmeler meydan getirme sürecidir (Ertürk,1972; akt. Bölükbaşı, 2015:5). Bir eğitim sürecinin başarılı olup olmadığı kuşkusuz bu sürecin öznesi olan öğrencilerdir.  Öğrencilerin başarı dereceleri öğretmenlerin de başarılı olup olmadıklarını göstermektedir. Ölçme ve değerlendirme, eğitim sürecinin önemli bir unsurudur.

Ölçme, hem öğrenci öğretmenlerin ilişkilerini destekleyici bir niteliğe sahip olmalı hem de öğrencinin, bir hedefi ne düzeyde gerçekleştirdiğini teşhis ve ayırt edebilmemize yardım etmelidir ( Bayram,2011:8).

En genel anlamda ölçme ve değerlendirme uygulamalarının özelliklerini şu şekilde açıklayabiliriz:

  • Öğrencilerin yeteneklerin kavranması
  • Öğrencilerin yetenekleri ve ilgi alanları doğrultusunda yetiştirilmesi
  • Öğrencilerin çeşitli sınıflandırmalara ayırılması. Kuşkusuz burada bazı farklılıkları saptamak için bilimsel yöntemler kullanılmalıdır.
  • Mevcut eğitim sisteminin değerlendirilmesine katkıda bulunmaktadır. Mevcut eğitim sistemi öğrencilerin gelişimine ne yönde katkı verdiği bu süreçlerin sonunda ortaya çıkmaktadır.
  • Program geliştirmek ve yönetim politikası düzenlemek. Farklı özellikler gösteren bireyler için farklı eğitim programları hazırlamak ve uygulamak.
  • Öğrencilerin psikolojik durumlarını tespit etmek (Demirel, 2006).

 

Dolayısıyla ölçme ve değerlendirme süreçlerinin bir amacı olmalıdır. Bunun yanında ölçme ve değerlendirme süreçleri;

  1. Öğrenme süreçlerini dikkate almalıdır.
  2. Yeterlilik, yetenek, beceri gibi ölçüt ve standartlara dayanmalıdır.
  3. Bütün öğrencilerin sürece aktif katılımını sağlamalıdır.
  4. Öğrencilerin gelişimi ve öğrenmesi hakkında bilgi sağlamalıdır.

Grup çalışmalarına ve grup performanslarına önem verilmelidir.

eduimg1

Yukarıdaki tablo ölçme ve değerlendirme süreçlerinin kavramsal süreçlerinin göstermektedir.  Linn ve Gronlund (1995) değerlendirme sözcüğünü, çeşitli ölçme araçları kullanarak öğrencilerin performansları hakkında karar verebilmek amacıyla bilgi toplama süreci olarak tanımlamışlardır. Değerlendirme öğrencinin süreçte sergilemiş olduğu performansı hakkında bilgi sahibi olmayı amaçlar ( Bayram, 2015: 5).  Bu amaç doğrultusunda da kullanılan ölçme araçları çok yönlü olmalı, öğrenciyi sürecin bir parçası yaparak onun öğrenmesini direk olarak ölçmelidir (Bednar ve diğerleri, 1992;akt. Bayram, 2011).

Ölçme ve değerlendirme süreçlerinin önemli bir diğer noktası da öğrencilerin eksik yönlerini, kendi bilgilerine eleştirel bakma imkânı sağlamasıdır. Öğrencilerin eleştirel bakmaları düşünsel becerilerini geliştirdiği gibi yargılarla değerlendirme süreçlerini inşa etmektedir. Bu süreç eğitim sisteminde biçimlendirici ve yapıcı bir kültürün oluşmasına katkıda sunmaktadır. Dolayısıyla ölçme ve değerlendirme süreçlerinin sonunda, performans değerlendirilmesinin yanı sıra öğrencilerin, becerilerinin ve yeteneklerinin farkına varılmasıdır.

Eğitim sistemlerinde ölçme ve değerlendirme uygulamaları genelde öğrenci performansı olarak değerlendirilmektedir.  Diğer bir ifade ile başarı faktörü öğretmenin ne derecede başarılı olması ve nasıl yetiştirildiği ile alakalıdır.

Peki bir öğretmeni yetiştirilme süreci nasıl olmadır?

Yüksek Öğretim Kurumu ( YÖK) öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin sahip olmasını geren ölçme ve değerlendirme özelliklerini şu şekilde açıklamaktadır:

  • Eğitimde, ölçme ve değerlendirmenin yeri ve önemi, ölçme ve değerlendirme ile ilgili temel kavramlar, ölçme araçlarında bulunması istenen nitelikler (güvenirlik, geçerlilik, kullanışlılık),
  • Eğitimde kullanılan ölçme araçları ve özellikler, geleneksel yaklaşımlara dayalı olan araçlar (yazılı sınav, kısa yanıtlı sorular, doğru-yanlış tipi testleri, çoktan seçmeli testleri eşleştirmeli testler sözlü yoklamalar, ödevler).
  • Öğrenciye çok yönlü tanımaya dönük araçlar, gözlem, görüşme performans, değerlendirme, öğrenci ürün dosyası, araştırma kâğıtları, araştırma projeleri, akran değerlendirme, öz değerlendirme, tutum ölçekleri).
  • Ölçme sonuçları üzerinde yapılan temel istatiksel işlemler, öğrenme çıktılarını değerlendirme, not verme alanı ile ölçme aracı geliştirme olarak tanımlanmıştır ( YÖK,2008; ak. Bölükbaşı, 2015:9).

 

 

 

Aşağıda verilen tablo, öğretmen yetiştirilmesi ve öğretmen adaylarının nasıl ölçülmesini göstermektedir. Bunun yanında bir eğiticinin, öğrencisine hangi açıdan yaklaşmasını göstermektedir.

eduimg2

Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi öğretmenlerin kapsamlı bir ölçme ve değerlendirme süreçleri iki aşamadan oluşmalıdır:

  • Mesleki gelişmeyi teşvik etmek için ölçme- değerlendirme süreçleri sürekli, biçimlendirici ve tutarlı bir şekilde yapılmalıdır.
  • Öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme sonuçlarının periyodik olarak değerlendirilmelidir.

Bu iki değerlendirme süreçleri öğretmenlerin, gelişim ve performansları için standart olarak yapılması gerekenlerdir. Bu iki süreç birbirlerini destekleyen ölçme yöntemleridir. Öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme uygulamalarında, öğrencilere tehdit yerine yaratıcı fikirleri işleve koymalıdır. Yaratıcılık uygulamaları değerlendirme aşamalarının aktif ve düzenli olarak uygulanmalıdır. Unutulmalıdır ki, formal değerlendirme süreçleri mesleki işbirliği duygusunu geliştirmektedir. Formal değerlendirme süreçlerine rehber ve branş öğretmenlerinin görüşlerine yer verilmesi özgün bir ölçme-değerlendirme sürecini inşa eder. Kuşkusuz, ölçme-değerlendirme yöntemlerinin kullanılması hem öğrencilerin gelişimini etkilemekte hem de öğretmenlerin performansının görülmesine yardımcı olmaktadır. Genel anlamıyla ölçme ve değerlendirme süreçlerini aşağıdaki tablo yardımıyla açıklaya biliriz:

eduimg3

 

Belirli bir eğitim sürecinin başarılı olup olmadığı (Öğrenci ve öğretmen açısından) ölçme ve değerlendirme süreçlerinin sonunda anlaşılmaktadır.  Günümüz dünyasında, eğitim süreçlerinin önemi her geçen gün artmaktadır.  Dolayısıyla öğretmenlerin, öğrencilerine yaratıcı beceriler kazandırıp kazandırmadığı ölçme değerlendirme süreçlerinin sonunda ortaya çıkmaktadır.

 

KAYNAKÇA

 

 

Bayram, Emrah(2011). Öğretmenlerin Ölçme ve Değerlendirme Yeterliliklerinin İncelenmesi, Basılamamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ankara.

 

 

Bednar, A. K., Cunningham, D., Duffy, T. M., J. D. (1992). Theory into Practice. In David H. Jonassen and Thomas M. Duffy, eds. Constructivism and Technology of Instruction A Conversation. (17-34). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

 

Bölükbaşı, Melih(2015). Mobil Teknoloji Destekli Bir Ölçme ve Değerlendirme Uygulamasıyla Yeterliliklerin Karşılaştırılması, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü: Muğla.

 

Ertürk, S. (1972). Eğitimde Program Geliştirme, Ankara: H.Ü. Yayını.

Linn, R.L. & Gronlund N.E. (1995). “Measurement And Assesment in Teaching” Upper Saddle River: Printice-Hall Inc.

YÖK. (2008). Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programı,  çevrimiçi: http://www.yok.gov.tr/content/view/23/59/7

The message will be closed after 20 s